Αιθέρια έλαια

on

Η σύνθεση και η βιοσύνθεση των αιθέριων ελαίων

ksp_001

Τα αιθέρια έλαια είναι μίγματα οργανικών ουσιών, που η σύνθεση τους διαφέρει στα διάφορα είδη και ποικιλίες αρωματικών φυτών. Το άρωμα ενός αιθέριου ελαίου είναι μπορούμε να πούμε η τελική εκδήλωση όλων των συστατικών του, με αποτέλεσμα η παρουσία συστατικών που ευρίσκονται σε ποσοστό πολύ μικρό, της τάξεως του 1%, έχει σαν αποτέλεσμα την μεταβολή της ουσίας του αρώματος.

Οι περισσότερες χρήσεις των αιθέριων ελαίων αφορούν στα τρόφιμα ως αρωματικές ουσίες, τα αρώματα και τα φαρμακευτικά σκευάσματα για τα δραστικά συστατικά τους ή σαν βελτιωτικά οσμής και γεύσης.
Από πολύ παλιά τα αιθέρια έλαια κατείχαν μια πολύ σημαντική θέση στη θεραπευτική για την αντιμετώπιση διαφόρων ασθενειών.

Τα συστατικά των αιθέριων ελαίων χωρίζονται σε δύο ομάδες:

i) Στα οξυγονούχα :

Τα κυριότερα οξυγονούχα είναι:

αλκοόλες :

Λιναλοόλη, γερανιόλη, κιτρονελλόλη, νερόλη, τερπινεόλη, πουλεγόλη, μενθόλη, πιπεριτόλη, κλπ

αλδεϋδες :

κιτράλη, κιτρονελλάλη, φελλανδραλη, μυρτενάλη, σαφρανάλη, κλπ

κετόνες :

μενθόνη, πουλεγόνη, καρβόνη, πιπεριτόνη, καμφορά, κλπ

φαινόλες :

θυμόλη, καρβακρόλη, ανηθόλη, ευγενόλη, κλπ

οξέα :

διάφορα οργανικά οξέα ενωμένα με αλκοόλες σε εστέρες.

εστέρες:

οξικός γερανυλεστέρας, οξικός λιναλυλεστέρας, οξικός κιτρονελλυστέρας, οξικός μενθυλεστέρας, κλπ. Εκείνα που συμβάλουν περισσότερο στο άρωμα των αιθέριων ελαίων είναι οι εστέρες.

ii)Στα μη οξυγονούχα

  • μονοκυκλικά τερπένια

  • δικυκλικά τερπένια

β) Παραλαβή αιθέριων ελαίων

Τα αιθέρια έλαια παραλαμβάνονται από τα αρωματικά φυτά με διάφορους μεθόδους. Η επιλογή της μεθόδου λαμβάνεται αφού εξετασθούν διάφορα στοιχεία, όπως:

  • Το είδος του φυτού αλλά και το τμήμα του φυτού που θα χρησιμοποιήσουμε

  • Η περιεκτικότητα του σε αιθέρια έλαια

  • Η τιμή του αιθέριου ελαίου στην αγορά

  • Η χημική του σύνθεση

Οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για την παραλαβή των αιθέριων ελαίων είναι οι εξής:

I ) Απόσταξη

1) Μέθοδοι απόσταξης

Είναι η πιο απλή μέθοδος και η πλέον οικονομική μέθοδος και χρησιμοποιείται για την παραλαβή σχεδόν από όλα τα φαρμακευτικά φυτά.

α) Υδραπόσταξη

Είναι η μέθοδος που χρησιμοποιείται από πολύ παλιά από τους αγρότες για την παραγωγή αιθέριων ελαίων. Επειδή όμως έχει πολλά μειονεκτήματα, σήμερα δεν έχει μεγάλη εφαρμογή.

Η βάση της μεθόδου στηρίζεται στην τοποθέτηση του φυτικού υλικού στον άμβυκα που περιέχει νερό. Η θέρμανση του άμβυκα γίνεται με διάφορους τρόπους, όπως είναι με φωτιά κάτω από την βάση του, ή με ατμό που κυκλοφορεί ανάμεσα στα τοιχώματα του ή σε σωληνώσεις που βρίσκονται στον πάτο του.

Το φυτικό υλικό αναμιγνύεται με το νερό. Με αυτή την μέθοδο αποστάζονται άνθη, καρποί, πέταλα, ρίζες, κλπ. Στο επάνω το μέρος του άμβυκα μετά την πλήρωση του άμβυκα μένει ένας κενός χώρος ώστε να συγκεντρώνεται εκεί ο ατμός.

Τα πλεονεκτήματα της μεθόδου είναι:

  • Απλή μέθοδος

  • Μικρό κόστος εγκατάστασης

  • Μεταφέρεται εύκολα ο αποστακτήρας

  • Κατάλληλη μέθοδος για τριμμένους καρπούς και ρίζες

Τα μειονεκτήματα της μεθόδου είναι:

  • Απαιτεί μεγαλύτερο χρόνο από τις άλλες μεθόδους

  • Έχει μικρότερη απόδοση σε αιθέριο έλαιο σε σχέση με τις άλλες μεθόδους

  • Παράγεται αιθέριο έλαιο κατώτερης ποιότητας

β) Υδρο-ατμο-απόσταξη

Η μέθοδος αυτή είναι βελτιωμένη έκδοση της προηγούμενης μεθόδου και χρησιμοποιείται σε μικρές επιχειρήσεις. Στην περίπτωση αυτή το φυτικό υλικό δεν έρχεται σε άμεση επαφή με το νερό, επειδή τοποθετείται σε ένα πλέγμα που βρίσκεται επάνω από την επιφάνεια του νερού.

Η θέρμανση του νερού γίνεται με τους ίδιους τρόπους που θερμαίνεται στην προηγούμενη μέθοδο.

Η μέθοδος αυτή σε σχέση με την υδραπόσταξη, πλεονεκτεί στο:

  • Παράγεται καλύτερης ποιότητας αιθέριο έλαιο

  • Καταναλώνονται μικρότερες ποσότητες καυσίμων

γ) Με υδρατμούς

Η μέθοδος αυτή είναι πιο σύγχρονη, μοιάζει με την προηγούμενη και χρησιμοποιείται σε ευρεία κλίμακα από βιομηχανίες για μεγάλες παραγωγές.

Η διαφορά με την προηγούμενη μέθοδο είναι ότι δεν υπάρχει νερό στον πυθμένα του άμβυκα. Ο ατμός παράγεται σε ειδικό ατμολέβητα και εισάγεται υπό πίεση στον άμβυκα από μία σωλήνωση που βρίσκεται στον πυθμένα του άμβυκα και η οποία φέρει πολλές οπές.

Τα πλεονεκτήματα της μεθόδου είναι:

  • Δίνει αιθέριο έλαιο καλύτερης ποιότητας

  • Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για επεξεργασία μεγάλου όγκου φυτικού υλικού

  • Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για όλα τα είδη φυτικού υλικού, εκτός από τα άνθη και τα κονιορτοποιημένα υλικά.

2) Συνθήκες απόσταξης

Η απόσταξη μπορεί να γίνει σε διαφορετικές ατμοσφαιρικές πιέσεις:

Με ατμοσφαιρική πίεση.

Είναι ο πιο συχνός τρόπος αποστάξεως.

Με μειωμένη πίεση

Είναι καλύτερος τρόπος επειδή δεν αλλοιώνονται τα συστατικά των αιθέριων ελαίων. Χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις παραγωγής αιθέριων ελαίων μεγάλης αξίας και τα οποία είναι ευπαθή στις υψηλές θερμοκρασίες. Η μείωση της πιέσεως γίνεται με αντλίες κενού.

Με υψηλή πίεση

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί απόσταξη υπό υψηλή πίεση. Η μέθοδος χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις που θέλουμε να αποστάξουμε ρίζες, σπέρματα, φύλλα πεύκου, κλπ. Η πίεση που επικρατεί στον άμβυκα είναι δύο ατμόσφαιρες.

Το πλεονέκτημα της μεθόδου είναι

  • Μειώνεται ο χρόνος απόσταξης

  • Αυξάνει η σχέση του αιθέριου ελαίου προς το νερό στο απόσταγμα

Το μειονέκτημα είναι:

  • Η αύξηση της πίεσης προκαλεί αποσύνθεση μερικών συστατικών των αιθέριων ελαίων.

3) Ταχύτητα απόσταξης

Με τον όρο ταχύτητα απόσταξης, εννοούμε την ποσότητα του αιθέριου ελαίου που παράγεται στην μονάδα του χρόνου. Αυτή εξαρτάται από:

  • το μέγεθος του άμβυκα,

  • την ποσότητα του ατμού που παράγεται ή εισάγεται στον άμβυκα

  • το είδος του φυτικού υλικού

Η ποσότητα του αποστάγματος υπολογίζεται σε κιλά / ώρα / m2

4) Διάρκεια της απόσταξης

Η διάρκεια της απόσταξης διαρκεί 1-3 ώρες. Η διάρκεια της απόσταξης εξαρτάται από τους εξής παράγοντες:

  • είδος της απόσταξης. Η απόσταξη με υδρατμούς διαρκεί λιγότερο χρόνο από την απόσταξη με υδρο-ατμοαπόσταξη

  • συνθήκες της απόσταξης (ταχύτητα, πίεση, κλπ)

  • το είδος και την αξία του αιθέριου ελαίου. Στα ακριβά αιθέρια έλαια η απόσταξη διαρκεί πολύ ώστε να παραληφθεί όσον το δυνατόν μεγαλύτερη ποσότητα.

Η απόσταξη σταματά όταν πέφτει πολύ το ποσοστό του αιθέριου ελαίου που υπάρχει στο απόσταγμα σε σχέση με το νερό που υπάρχει.

5) Αποστακτικά μηχανήματα

Το πιο σύγχρονο είδος απόσταξης είναι με τους υδρατμούς. Το είδος αυτό αποτελείται από τα εξής τμήματα:

  • ατμολέβητα

  • άμβυκα αποστάξεως

  • ψυκτήρα

  • δοχείο διαχωρισμού

Ο ατμολέβητας

Είναι το τμήμα που παράγεται ο ατμός που τροφοδοτεί τον άμβυκα με αποτέλεσμα στην πορεία του ανάμεσα από το φυτικό υλικό να παρασύρει τα αιθέρια έλαια. Η θέρμανση του γίνεται με καυσόξυλα, ή μαζούτ, ή πετρέλαιο.

Το μέγεθος του εξαρτάται από την ποσότητα αλλά και το είδος και την κατάσταση του φυτικού υλικού που αποστάζεται. Σαν παράδειγμα η μέντα, για κάθε κιλό αιθέριου ελαίου που αποστάζεται απαιτεί διαφορετικές ποσότητες ατμού.

  • Για χλωρό χόρτο: 250-300 κιλά

  • Για ημίξηρο χόρτο: 60-80 κιλά

  • Για ξηρό: 30-40 κιλά

Για τον υπολογισμό αυτό της ποσότητας του ατμού, η μέση περιεκτικότητα ορισμένων αρωματικών φυτών σε αιθέριο έλαιο είναι:

Αρμπαρόριζα: (χλωρή) 0,20%

Ρίγανη: (ξηρή) 3,15%

Δενδρολίβανο : (ξηρό) 1,95%

Φασκόμηλο: (άνθη ξηρά) 1,00%

Φασκόμηλο: (φύλλα ξηρά) 1,90%

Θυμάρι: (ξηρό) 3,40%

Δάφνη : (φύλλα ξηρά) 2,75%

Ο άμβυκας

Είναι το κύριο τμήμα του αποστακτικού συγκροτήματος μέσα στο οποίο μπαίνει το φυτικό υλικό της αποστάξεως.

Στην πράξη μεγάλης χωρητικότητας άμβυκες χρησιμοποιούνται σε περιπτώσεις αποστάξεως φυτών με μεγάλη φυτική μάζα και μικρή περιεκτικότητα σε αιθέριο έλαιο.

Για μικρές ποσότητες χρησιμοποιούνται άμβυκες των 500-1000 λίτρων. Για μεγαλύτερες ποσότητες μπορεί να υπάρχουν συστοιχίες αμβύκων των 2000-4000 λίτρων.

Στην περίπτωση της μέντας γίνεται ο εξής υπολογισμός:

α) Το βάρος του χλωρού χόρτου που χρειάζεται για να γεμίσει ο άμβυκας ανέρχεται σε ανέρχεται στο 30-35% της περιεκτικότητας του, δηλαδή άμβυκας χωρητικότητας 2000 λίτρων γεμίζει με 600-700 κιλά χλωρού χόρτου μέντας.

β) Η διάρκεια της απόσταξης με υδρατμό ανέρχεται σε 2-2,5 ώρες.

Το καλύτερο σχήμα άμβυκα είναι ο κυλινδρικός. Σε ημικινητά αποστακτικά συγκροτήματα χρησιμοποιούνται με καλά αποτελέσματα οι ορθογώνιοι εξαεδρικοί άμβυκες. Το καλύτερο υλικό για τους άμβυκες είναι ο ανοξείδωτος χάλυβας.

Ο ψυκτήρας

Είναι ο μηχανισμός με τον οποίο υγροποιείται ο ατμός. Η υγροποίηση γίνεται με ψύξη.

Δοχείο διαχωρισμού

Στο τμήμα αυτό γίνεται ο διαχωρισμός του αιθέριου ελαίου και του νερού. Το αιθέριο έλαιο επειδή συνήθως είναι ελαφρότερο από το νερό, συγκεντρώνεται στο επάνω μέρος του δοχείου ενώ το νερό εξέρχεται διαρκώς από το κατώτερο μέρος του δοχείου.

6) Είδη αποστακτικών συγκροτημάτων

α) Μόνιμο ή σταθερό

Όλα τα τμήματα αυτού του συστήματος είναι σταθερά τοποθετημένα κοντά στον τόπο της παραγωγής των αρωματικών φυτών. Το συγκρότημα βρίσκεται σε υπόστεγο. Τέτοιου είδους συγκροτήματα χρησιμοποιούνται όταν αποστάζονται μεγάλες ποσότητες φυτικής μάζας. Παρουσιάζουν το μειονέκτημα το κόστος αποστάξεως να είναι μεγαλύτερο επειδή το φυτικό υλικό φορτώνεται και ξεφορτώνεται αρκετές φορές.

β) Ημιμόνιμο ή ημικινητό

Στην περίπτωση αυτή όλα τα τμήματα του συγκροτήματος είναι μονίμως εγκατεστημένα σε υπόστεγο εκτός από τον άμβυκα. Ο άμβυκας βρίσκεται σε πλατφόρμα που μεταφέρεται στον τόπο που βρίσκεται το φυτικό υλικό, όπου γεμίζει και μεταφέρεται ξανά στο υπόστεγο όπου το επανασυνδέουν με τα υπόλοιπα τμήματα του συγκροτήματος και γίνεται η απόσταξη. Το κόστος αποστάξεως είναι μικρότερο σε σχέση με το προηγούμενο.

γ) Κινητό

Στο συγκρότημα αυτό όλα τα τμήματα του είναι κινητά και βρίσκονται επάνω σε τροχοφόρο. Το κόστος αποστάξεως είναι μικρότερο. Το μειονέκτημα τους είναι ότι κοστίζουν ακριβότερα από τα προηγούμενα και λόγω της μικρότερης δυναμικότητας (έχουν δύο άμβυκες των 500 λίτρων) χρησιμοποιούνται σε μικρές εκμεταλλεύσεις.

22-35-2-thumb-medium

II) Με διάφορα άλλα είδη

α) Με στροβιλο-απόσταξη

Το είδος αυτό διαφέρει από τα κλασικά αποστακτήρια ιδιαίτερα στον άμβυκα. Ο άμβυκας στο συγκρότημα αυτό, έχει διπλά τοιχώματα για να κυκλοφορεί ο ατμός που θερμαίνει το περιεχόμενο του, νερό και φυτικό υλικό. Στον πυθμένα του έχει κοπτικό εργαλείο (στρόβιλο) που περιστρέφεται και τεμαχίζει το φυτικό υλικό.

Τα πλεονεκτήματα του είναι:

  • Καταναλώνει την μισή ποσότητα ατμού σε σχέση με τα προηγούμενα
  • Έχει μεγάλη ταχύτητα αποστάξεως, με αποτέλεσμα η ποσότητα του παραγόμενου αιθέριου ελαίου να είναι 4πλασια στη μονάδα του χρόνου.
  • Μικρότερο χρόνο αποστάξεως
  • Καλύτερη ποιότητα αιθέριου ελαίου
  • Πλήρη παραλαβή το αιθέριου ελαίου
  • Κατάλληλο για όλα τα είδη φυτικού υλικού

β) Υδροδιαχυτική απόσταξη

Διαφέρει από τα κλασικά αποστακτήρια, στο ότι ο ατμός μπαίνει από την κορυφή του άμβυκα και κινείται προς τα κάτω, ενώ στα παραδοσιακά κινείται αντίθετα. Στην περίπτωση αυτή ο άμβυκας αντί να θερμαίνεται ψύχεται. Ο ατμός περνά από τους φυτικούς ιστούς λόγω οσμώσεως εισέρχεται στην ψυχρή ζώνη του άμβυκα και υγροποιείται. Το σύστημα λειτουργεί με υποπίεση. Τα πλεονεκτήματα του είναι:

  • Μείωση στο μισό του χρόνου απόσταξης, του νερού για ψύξη και του ατμού
  • Μείωση του χώρου που καλύπτει το συγκρότημα
  • Καλύτερη ποιότητα αιθέριου ελαίου

ΙΙΙ) Εκχύλιση

Η εκχύλιση γίνεται με τρεις τρόπους:

  • Εκχύλιση με πτητικούς διαλύτες

  • Εκχύλιση με θερμό λίπος

  • Εκχύλιση με ψυχρό λίπος

1)Με πτητικούς διαλύτες

Σήμερα η εκχύλιση με διαλύτες, αν και χρειάζεται περισσότερες δαπάνες, εγκαταστάσεις και εξειδικευμένο προσωπικό, αντικατέστησε τις άλλες μεθόδους, σε όλες τις περιπτώσεις που χρησιμοποιούνται άνθη, που δίνουν έλαια υψηλής αξίας (βιολέτα, γιασεμί, μιμόζα, κλπ), αλλά και του ροδέλαιου.

Οι κυριότεροι διαλύτες που χρησιμοποιούνται, είναι:

Πετρελαϊκός αιθέρας:

Εξατμίζεται τελείως και παρασύρει μικρές μόνο ποσότητες χρωστικών, κηρών και άλλων ουσιών. Είναι εύφλεκτος

Βενζόλιο

Διαλύει μεγαλύτερες ποσότητες χρωστικών, κηρών, κλπ. Δίνει κατώτερης ποιότητας εκχύλισμα.

Αιθυλική αλκοόλη

Χρησιμοποιείται μόνο για εκχύλιση ξηρών φυτικών υλικών. Δεν ενδείκνυται σε χλωρά φυτικά υλικά. Το προϊόν που λαμβάνεται ονομάζεται βάμμα.

Εκχυλιστικά μηχανήματα

Α) Ατμολέβητας

Παράγει ατμό που θερμαίνει τον διαλύτη, τόσο κατά την εκχύλιση όσο και κατά την εξάτμιση.

Β) Εκχυλιστήρας

Αποτελεί το κυριότερο μηχάνημα του εκχυλιστικού συγκροτήματος στο οποίο τοποθετείται το φυτικό υλικό και ο διαλύτης.

Γ) Συμπυκνωτής ή εξατμιστής

Είναι ένα δοχείο στο οποίο τοποθετείται το αρχικό προϊόν της εκχυλίσεως. Η βασική εργασία που γίνεται στον συμπυκνωτή είναι να απομακρυνθεί ολόκληρη η ποσότητα του διαλύτη. Αυτό γίνεται με εξάτμιση

Δ) Ψυκτήρας

Για την ψύξη των ατμών του διαλύτη και των υδρατμών του εξατμιστή

Ε) Δοχείο αποχωρισμού

Χρησιμοποιείται για το διαχωρισμό του νερού από τον διαλύτη που χρησιμοποιείται στην συνέχεια σε νέα εκχύλιση.

Στ) Δοχεία αποθηκεύσεως του διαλύτη

Τα προϊόντα της εκχύλισης

Τα προϊόντα που λαμβάνονται με την εκχύλιση είναι το:

  • Σύγκριμα ή κονκρέτα

  • Τελικό προϊόν

Το σύγκριμα

Τα άνθη τοποθετούνται το πολύ μετά από 2-4 ώρες από την συλλογή τους στον εκχυλιστήρα και στη συνέχεια διοχετεύεται η κατάλληλη ποσότητα διαλύτη. Ο διαλύτης παρασύρει πέραν των αιθέριων ελαίων και άλλες ουσίες, όπως χρωστικές, ρητίνες, κλπ. Η εκχύλιση γίνεται στη θερμοκρασία του περιβάλλοντος. Μετά από ορισμένο χρόνο ο διαλύτης μαζί με τα διαλυμένα αιθέρια έλαια απομακρύνεται και μεταφέρεται στον εξατμιστή, όπου σε θερμοκρασίες 70-80ο C εξατμίζεται κατά 90-95%. Ο διαλύτης υγροποιείται για να ξαναχρησιμοποιηθεί ενώ η υπόλοιπη ποσότητα διαλύτη απομακρύνεται με τον εξατμιστή κενού. Το προϊόν που παραμένει μετά την απομάκρυνση του διαλύτη έχει καφέ χρώμα και αποτελείται από αιθέρια έλαια, κεριά, χρωστικές , κλπ και ονομάζεται σύγκριμα ή κονκρέτα.

Το τελικό προϊόν λαμβάνεται από το σύγκριμα με την επεξεργασία του με αιθυλική αλκοόλη.

2) Με ψυχρό λίπος

Είναι πολύ παλαιά μέθοδος. Τα αρχαία χρόνια παρασκεύαζαν αρωματικές αλοιφές με την μέθοδο αυτή. Βασίζεται στην ιδιότητα του λίπους να απορροφά τις πτητικές ουσίες. Χρησιμοποιείται σε άνθη (γιασεμί )και σε θερμοκρασία περιβάλλοντος.

Εκτέλεση εκχυλίσεως:

Χρησιμοποιούνται ειδικά πλαίσια (τελάρα) .διαστάσεων 50Χ40. χωρισμένα σε δύο μέρη με γυάλινη πλάκα. Τα τελάρα τοποθετούνται το ένα επάνω στο άλλο και δημιουργούνται θάλαμοι. Το λίπος τοποθετείται με σπάτουλα και στις δύο επιφάνειες της γυάλινης πλάκας ενώ τα άνθη στην μία μόνο. Χρησιμοποιείται ποσότητα λίπους 360 γραμμ. για κάθε επιφάνεια, η δε ποσότητα των γιασεμιών σε 1000 περίπου γραμμάρια. Όταν τα τελάρα γεμίσουν λίπος και άνθη, τοποθετούνται το ένα επάνω στο άλλο και σχηματίζουν στοίβες. Τα άνθη παραμένουν για το γιασεμί 24 ώρες και το πολυανθές 30 ώρες και μετά απομακρύνονται προσεκτικά. Νέα ποσότητα ανθέων τοποθετείται στην άλλη επιφάνεια της γυάλινης επιφάνειας και ούτω καθ΄ εξής. Τέλος το λίπος αφαιρείται με σπάτουλα και τοποθετείται σε δοχείο (πομάδα).

Η πομάδα κατεργάζεται με αιθυλική αλκοόλη, το αιθέριο έλαιο διαλύεται σ΄ αυτήν και τελικά απαλλάσσεται από αυτήν. Για 1 κιλό πομάδας απαιτούνται 1 λίτρο αλκοόλης

3) Εκχύλιση με θερμό λίπος

Η μέθοδος μοιάζει με την προηγούμενη και εφαρμόζεται σε άνθη που δεν συνεχίζουν την φυσιολογική δράση της παραγωγής και διαχύσεως στο περιβάλλον του αρώματος τους (άνθη εσπεριδοειδών, τριαντάφυλλα, μιμόζες, βιολέτες κλπ)

Η μέθοδος αυτή σήμερα έχει εγκαταλειφθεί.

4) Εκχύλιση με υδρόφιλους διαλύτες

Χρησιμοποιούνται υδρόφιλοι διαλύτες όπως είναι η αιθυλενογλυκόλη και η προπυλενογλυκόλη σαν εκχυλιστικά μέσα ή σε ανάμιξη με το νερό για την παραλαβή των περισσότερων συστατικών που χρησιμοποιούνται στη βιομηχανία καλλυντικών.

IV) Με μηχανική παραλαβή.

Στην περίπτωση αυτή τα αιθέρια έλαια, λαμβάνονται με μηχανικά μέσα. Τα μηχανήματα για τους ξηρούς καρπούς είναι πιεστήρια , ενώ για τους φλοιούς των εσπεριδοειδών είναι χρησιμοποιούνται δύο είδη:

  • Μηχανήματα επεξεργασίας ολόκληρων των καρπών

  • Μηχανήματα επεξεργασίας των φλοιών

Και στις δύο περιπτώσεις τα αιθέρια έλαια μεταφέρονται με νερό στον τόπο της τελικής επεξεργασίας. Εκεί με φιλτράρισμα διαχωρίζονται οι στερεές ύλες από το νερό και το αιθέριο έλαιο. μετά με φυγοκέντριση διαχωρίζεται το νερό με τα αιθέρια έλαια

Η ΑΠΟΤΕΡΠΕΝΙΩΣΗ ΤΩΝ ΑΙΘΕΡΙΩΝ ΕΛΑΙΩΝ

Οι οξυγονούχες ουσίες που υπάρχουν στα αιθέρια έλαια, είναι οι κύριοι συντελεστές του αρώματος τους. Παρουσιάζουν το πλεονέκτημα ότι δεν οξειδώνονται και δεν ρητινοποιούνται εύκολα. Απεναντίας οι υδρογονάνθρακες (τερπένια) επειδή είναι ακόρεστες χημικές ουσίες, η οξείδωση και η ρητινοποίηση είναι εύκολη, ιδίως με την επίδραση του ατμοσφαιρικού αέρα και του φωτός με αποτέλεσμα να καταστρέφεται η ποιότητα των αιθέριων ελαίων. Σήμερα κυκλοφορούν αιθέρια έλαια στην αγορά στα οποία έχουν απομακρύνει ένα μέρος ή ολόκληρη την ποσότητα των τερπενίων. Αυτά είναι τα συμπυκνωμένα ή αποτερπινιωμένα αιθέρια έλαια. Η απομάκρυνση των τερπενίων γίνεται με κλασματική απόσταξη, ή με αιθυλική αλκοόλη ή άλλο διαλύτη όπου διαλύονται οι οξυγονούχες ουσίες.

Η ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΩΝ ΑΙΘΕΡΙΩΝ ΕΛΑΙΩΝ

Θα πρέπει τα αιθέρια έλαια να διατηρούνται σε κατάλληλες συνθήκες περιβάλλοντος επειδή υφίστανται αλλοιώσεις με αποτέλεσμα να καταστρέφεται η ποιότητα τους. Οι παράγοντες που επιδρούν είναι:

  • Η θερμοκρασία του περιβάλλοντος: πρέπει να βρίσκεται μερικούς βαθμούς επάνω από το μηδέν.

  • Το φως: πρέπει να διατηρούνται σε αδιαφανή δοχεία επειδή το φως επιδρά με αρνητικές επιπτώσεις.

  • Το νερό: πριν από την αποθήκευση υφίστανται αφυδάτωση (ξήρανση). Συνήθως γίνεται με την χρησιμοποίηση χημικών ουσιών όπως, του θειικού νατρίου, του θειικού μαγνησίου, κλπ.

  • Ο αέρας: πρέπει τα δοχεία να γεμίζουν τελείως ώστε να αποφεύγεται η αρνητική επίπτωση του αέρα.

  • Δοχεία αποθήκευσης: κατάλληλα είναι τα γυάλινα δοχεία ή τα μεταλλικά από ανοξείδωτο χάλυβα. Να αποφεύγονται τα πλαστικά ή ξύλινα.

Οικονομικά στοιχεία

Εκτός από την παραγωγή και εμπορία ακατέργαστων αρωματικών φυτών ο ρόλος της Ε.Ε στην παραγωγή και εμπορία αιθερίων ελαίων σε παγκόσμιο επίπεδο είναι σημαντικός.

Ο κύκλος εργασιών των εταιρειών αιθερίων ελαίων στην Ε.Ε ξεπερνά τα 700 εκατ. δολάρια ενώ το 30% της αξίας των πωλήσεων τους προέρχεται από εξαγωγές σε τρίτες χώρες.

Στην χώρα μας, Αν τηρηθούν οι κανόνες του marketing, θα μπορούσε ο τομέας των αιθέριων ελαίων να είναι σημαντικός και να δώσει ικανοποιητικό εισόδημα που μπορεί να φθάσει τα 800-1000€ το στρέμμα και σε μερικές περιπτώσεις όπως στο ροδέλαιο και μέχρι 3000€..

Με το πρόγραμμα του ΕΣΠΑ, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ενισχυθούν σε ποσοστά από 40% έως 60%, για επενδυτικά σχέδια με ύψος επένδυσης από 30.000 έως 300.000 €. Το κόστος της επένδυσης για τη δημιουργία μονάδας παραγωγής αιθέριων ελαίων ξεκινά από 210.000 €. Με το πρόγραμμα του ΕΣΠΑ είναι δυνατόν να χρηματοδοτηθούν με κοινοτικούς πόρους το ξηραντήριο, που κοστίζει περίπου 120.000 -150.000 €, αλλά και το αποστακτήριο που έχει τιμή τουλάχιστον 80.000 -100.000 €.